ജനനനിരക്കിലെ കുറവ്: ഇന്ത്യയുടെ ‘ഡെമോഗ്രാഫിക് ഡിവിഡൻഡ്’ അസ്തമിക്കുകയാണോ?

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ, ഇന്ത്യ ഇന്ന് ഒരു ചരിത്രപരമായ വഴിത്തിരിവിലാണ്. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു ദശകങ്ങളായി ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവ് നിയന്ത്രിക്കാൻ പരിശ്രമിച്ച ഇന്ത്യ, ഇന്ന് ഫെർട്ടിലിറ്റി നിരക്കിലെ ആശങ്കാജനകമായ ഇടിവിനെയാണ് അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത്. നിലവിൽ ഇന്ത്യയുടെ ടോട്ടൽ ഫെർട്ടിലിറ്റി റേറ്റ് (TFR) അഥവാ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് പ്രസവിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ ശരാശരി എണ്ണം, 2.1 എന്ന ‘റീപ്ലേസ്‌മെന്റ് ലെവലിനും’ താഴെ (ഏകദേശം 1.9) എത്തിനിൽക്കുകയാണ്. ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രപരമായി ഇതൊരു വിപ്ലവകരമായ മാറ്റമാണെങ്കിലും, സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇതൊരു വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ‘ഡെമോഗ്രാഫിക് ഡിവിഡൻഡ്’ അഥവാ ജനസംഖ്യാ ലാഭവിഹിതം കൈപ്പിടിയിൽ ഒതുക്കാൻ കഴിയാതെ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്കയാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്.

എന്താണ് ഡെമോഗ്രാഫിക് ഡിവിഡൻഡ്? ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ജനസംഖ്യയിൽ അധ്വാനിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള യുവതലമുറയുടെ എണ്ണം, കുട്ടികളുടെയും മുതിർന്നവരുടെയും എണ്ണത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കുന്ന സുവർണ്ണാവസരമാണിത്. ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ വേഗം കൂട്ടാനും ഈ ഘട്ടം രാജ്യങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ ലാഭവിഹിതം അനന്തമല്ല. ജനനനിരക്ക് കുറയുമ്പോൾ ക്രമേണ തൊഴിൽ സേനയുടെ എണ്ണം കുറയുകയും, സമൂഹത്തിൽ പ്രായമായവരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ ഘട്ടത്തിലേക്ക് ഇന്ത്യ വളരെ വേഗത്തിൽ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് എന്നതാണ് വാസ്തവം.

മാറ്റത്തിന് പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ഫെർട്ടിലിറ്റി നിരക്കിലെ ഈ ഇടിവ് യാദൃശ്ചികമല്ല. സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക മാറ്റങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനമാണിത്. സ്ത്രീകൾക്കിടയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ വർദ്ധനവും തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തവും കുടുംബ സങ്കൽപ്പങ്ങളെ മാറ്റിമറിച്ചു. നഗരവൽക്കരണം, ജീവിതച്ചെലവ് വർദ്ധിക്കൽ, വംശവർദ്ധനവിനേക്കാൾ ഗുണനിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾക്കും നൽകുന്ന മുൻഗണന എന്നിവ ദമ്പതികളെ ചെറിയ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. വികസിത രാജ്യങ്ങൾ കടന്നുപോയ ഈ ഘട്ടത്തിലേക്ക് ഇന്ത്യയും പ്രവേശിച്ചു കഴിഞ്ഞു.

സാമ്പത്തിക ഭീഷണികൾ ജനസംഖ്യാ സ്ഫോടനം ഇല്ലാതാകുന്നത് നല്ല കാര്യമായി തോന്നാമെങ്കിലും, അതിന്റെ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഗൗരവകരമാണ്. തൊഴിൽ സേനയിൽ യുവാക്കളുടെ കുറവുണ്ടായാൽ അത് ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയെ ബാധിക്കും. കൂടാതെ, വയോജനങ്ങളുടെ പെൻഷൻ, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കായി സർക്കാർ കൂടുതൽ വിഭവങ്ങൾ മാറ്റിവെക്കേണ്ടി വരും. യുവതലമുറയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന നികുതി വരുമാനം കുറയുകയും വയോജനങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂടുകയും ചെയ്യുന്നതോടെ, സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയ്ക്ക് അത് വലിയ ഭീഷണി ഉയർത്തും. ജപ്പാൻ, ചൈന തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഇന്ന് അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ‘പ്രായമാകുന്ന സമൂഹം’ എന്ന പ്രതിസന്ധി ഇന്ത്യയുടെ വാതിലിലും മുട്ടുകയാണ്.

മുന്നിലുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ ലാഭവിഹിതം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാൻ ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെയുള്ള നയങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്. ഒന്നാമതായി, ലഭ്യമായ യുവതലമുറയുടെ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ നൈപുണ്യ വികസനത്തിന് (Skill Development) മുൻതൂക്കം നൽകണം. കുറഞ്ഞ തൊഴിലാളികളെക്കൊണ്ട് കൂടുതൽ നേട്ടമുണ്ടാക്കാൻ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായം അനിവാര്യമാണ്. രണ്ടാമതായി, വയോജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായുള്ള സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ ഇപ്പോൾ തന്നെ ആസൂത്രണം ചെയ്യണം. അവസാനമായി, സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നത് കേവലമൊരു അവകാശമല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നിലനിൽപ്പിന്റെ ആവശ്യമാണ്.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ ഘടനയിൽ വന്നിരിക്കുന്ന ഈ മാറ്റം കേവലമൊരു അക്കങ്ങളുടെ കളിയല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ സാമ്പത്തിക ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള മുന്നറിയിപ്പാണ്. ജനസംഖ്യാ ലാഭവിഹിതം എന്നത് കാലപരിധിയുള്ള ഒരു അവസരമാണ്. ഈ സമയം പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ, പ്രായമാകുന്ന ജനതയുടെ ഭാരവും സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യവും വരുംതലമുറയെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും. കൃത്യമായ ആസൂത്രണത്തിലൂടെ മാത്രമേ ഇന്ത്യക്ക് ഈ വെല്ലുവിളിയെ ഒരു സാമ്പത്തിക അവസരമാക്കി നിലനിർത്താൻ കഴിയൂ.